26 september 2010

Een stroom van geruchten

wee zalen gebruikt artistiek leider Ivo van Hove voor de enscenering van Cult. de nieuwe voorstelling van Toneelgroep Amsterdam. De bovenzaal is voor de acteurs, in de beneden zaal zit het publiek. Waar bij toneel vaak gesproken wordt van de vierde wand, die tussen het publiek en het podium, trekt van Hove  dit maal letterlijk een hermetische scheidingswand op die iedere communicatie tussen publiek en acteurs onmogelijk maakt.  Wat de acteurs precies in de bovenzaal uitvoeren is voor het publiek dat letterlijk onder hen zit, een raadsel. Andersom blijven ook de acteurs verstoken van enige informatie over wat er precies in de benedenzaal gaande is.
Beide groepen moeten het stellen met de geruchtenstroom die opgang komt wanneer directe communicatie ophoud te bestaan. Daarmee radicaliseert van Hove in Cult. de modernistische toneel traditie van fragmentatie zoals we die ondermeer kennen van Becketts Krapp’s Last Tape en Jean Cocteau’s Orphée.

Tegelijkertijd is het onmogelijk van Hove’s scheiding van publiek en acteurs los te zien van de huidige crisis in de Belgische politiek. De Vlaamse regisseur lijkt een duidelijk signaal af te willen geven over wat de gevolgen zijn wanneer communicatie niet langer mogelijk is. Toch zit daarin ook de zwakte van Cult.

Conceptueel mag deze voorstelling dan waterdicht zijn, de hermetische vorm maakt het moeilijk zo niet onmogelijk door te dringen tot wat de acteurs tijdens de voorstelling doen of willen bereiken.
Laten we beginnen met wat er gebeurd in de benedenzaal. Bij binnenkomst wordt het publiek door een als keizer verklede Hans Kesting verzocht zich geheel en al uit te kleden. Opmerkelijk is dat het TGA publiek al aan deze oproep gehoor geeft nog voor Kesting heeft kunnen uitleggen dat gekleed publiek niet in staat is de kleren van deze Keizer op waarde te schatten.

Vervolgens snijd Keizer Kesting een kabel door waarmee tot dan een video verbinding bestond tussen boven en beneden zaal. Dan verlaat hij het podium en begeeft zich richting zijn mede acteurs. Het ontblote publiek krijgt vervolgens levensgrote beelden te zien van Halina Reijn in haar hoedanigheid als tafeldame bij De Wereld Draait Door.

Een toeschouwer die hier op een zeker moment genoeg van kreeg en uit haar stoel kwam om zich aan te kleden en te vertrekken, werd door stagere’s van de toneelacademie net zo lang vanaf het podium met tomaten bekogeld tot ze weer terug in haar stoel zakte.

Naar wat er ondertussen in de bovenzaal van de stadschouwburg gebeurde moeten we helaas gissen. Meer dan geruchten hebben we niet. Er schijnen redevoeringen van Jim Jones en Charles Manson gespeeld te zijn, en op een gegeven moment zouden de acteurs een cirkel gevormd hebben waarin ze met hun vingers in elkaars anus zaten terwijl ze heel hard Avant-garde! schreeuwden. Of het waar is zullen we helaas nooit weten. Het blijven geruchten.

_{Cult. Door Toneelgroep Amsterdam
Gezien Stadschouwburg zondag  26 september
Tournee tot februari 2011.}Maar wat vinden de ‘sterren?’