21 juni 2020

OVT COLUMN: De fascist die zichzelf fascist noemde

let op het volgend stuk staan spelfouten

De enige fascist, die er op stond dat ik hem ook echt een fascist zou noemen ontmoete ik 21 jaar geleden in Jerusalem.

Kort na mijn afstuderen was ik naar Israël vertrokken om er een radio documentaire te maken over Zohar Argov.

Zohar Argov was een Israëlische volkszanger die ik voor mijn programma destijds de Elvis van Israël noemde. Ik had hem ook de Andre Hazes van Israël kunnen noemen. Maar Zohar was meer dan een charismatische, jonggestorven volkszanger met een gouden stem.

Argov werd in 1955 geboren als zoon van Jemenitische immigranten. Zijn opzwepende oriëntaalse popmuziek maakte van hem één van Israëls meest bekende zangers. Zijn hits kunnen tot op de dag van vandaag door vrijwel iedereen in Israël worden meegezongen. Maar dat was niet altijd zo.

Aanvankelijk werd de muziek van Zohar Argov niet op de Israëlische Radio gedraaid. Dat kwam omdat de radio, net als de rest van het land, in die tijd bestuurd werd door uit Europa afkomstige Joden, die alleen ruimte boden aan liedjes met Europese en Russische invloeden. Zelfs de Beatles waren niet welkom toen ze in Israël op wilden treden.

Argovs muziek klonk Noord-Oost Afrikaanse. De ritmes en instrumentatie waren beïnvloed door de Egyptische zangeres Umm Kulthum maar ook door Elvis en het Italiaanse festival San Remo. Deze zogenaamde Mizrahi (oosterse) muziek werd door de Israëlische establishment niet serieus genomen. De fans van Argov, zelf vaak kinderen van Jemenitische, Marokkaanse Epische of Algerijnse immigranten, moesten naar het busstation om daar cassettebandjes te kopen van hun muzikale helden.

Pas toen Zohar als eerste Mizrahi zanger het Israëlische songfestival won konden de disc jockeys niet meer om hem heen. Toch duurde het tot de Libanon oorlog, toen veel soldaten aan het front vast zaten en Mizrahi muziek aanvroegen op de leger radio dat de muziek stroming waar Zohar de koning van was, definitief doorbrak tot de Israëlische mainstream.

Dat maakte Argof tot een groot emancipator van de Mizrahi joden. Uit het noord en oosten van Afrika afkomstige Joden die vanaf de stichting van de staat Israël vaak als tweederangsburgers werden behandeld.

Argof leed een zeer problematisch leven. Hij was zwaar aan de drugs, zat in de gevangenis voor verkrachting en pleegde zelfmoord in een politici cel toen hij opnieuw voor verkrachting was opgepakt.

Straatnamen zijn er in Israël dus niet naar Zohar Argov vernoemd.

Toch is de geschiedenis van Zohar, en de miskenning van zijn muziek, een goede manier om te begrijpen waarom veel Mizrahi, jarenlang een grote afkeer hadden van alles wat uit Europa kwam en zich moreel superieur waande. Die afkeer werd handig uitgespeeld door de rechtste Likud partij, die zich presenteerde als antwoord op de Europese Arbeiders partij. Dat de top van de Likud partij vrijwel geen Mirzrahi leden telde deed er niet toe. De afkeer van de Europese arrogantie vertaalde zich in vele verkiezingsoverwinningen met alle gevolgen van dien.

Om dat verhaal, over Zohar Arow te vertellen, was ik dus naar Israël vertrokken. En omdat er nog nauwelijks internet was in die tijd, begon ik met rond hangen in platenwinkeltjes.

Zo ontmoete ik de fascist die fascist genoemd wilde worden. Al wist ik dat toen nog niet.

Hij stelde zich voor als de zanger van een Israëlische punkband en vroeg waarom ik geïnteresseerd was in de muziek van een verkrachter.

Nadat ik hem verteld had over mijn plannen stak hij een sigaret op en schudde zijn hoofd.

Waarom wilde ik, als joodse jongen, in Europa slechte praatjes over Israël verkopen?

Ik zei dat ik het vooral een mooi verhaal vond, maar dat ik ook hoopte dat de Nederlandse luisteraars er wat aan zouden hebben. Omdat wij ook te maken hebben kinderen van Noord Afrikaanse immigranten die zich niet altijd begrepen voelen in onze cultuur.

Ik ken jullie soort progressieve Europese joden wel, zei hij. En hij vertelde dat hij na zijn militaire diens voor een paar jaar naar Berlijn was vertrokken. Hij had er in een kraakpand gewoond en was in de punk scene terecht gekomen. Daar was hij tot de conclusie gekomen dat Europa sinds de oorlog niet zo heel veel verander was.

Plotseling begon hij in plaats van Hebreeuws, Duits tegen mij te praten.

Ich bin Ein Fascist”  verklaarde hij. En keek mij met een grote grijns aan.

Ik vermoede dat hij een grapje maakte. Maar voor ik kon reageren begon hij uit te leggen dat mensen uiteindelijk altijd terug zullen vallen op hun eigen folk und Culture. Als je daar geen onderdeel van uitmaakt moet je altijd op je hoeden zijn. “De enige taal die iedereen overal ter wereld  verstaat is de taal van geweld”

Wie wil overleven zal een sterk eigen leger moeten hebben. Anders hebben ze geen respect voor je. Daarom, zei hij, was hij teruggekomen naar Israël. Dat kon ik volgens hem ook maar beter doen. Want zo wist hij, ik moest mij vooral geen illusies maken over de toekomst van Europa.

Zo plotseling als hij verscheen, zo plotseling verdween hij. Zichtbaar opgetogen over het fijt dat hij mij in verwarring achterliet.

Ik denk nog vaak aan die wonderlijke ontmoeting in Jeruzalem.

Kom er tegenwoordig nog maar eens om, een fascist die de ballen heeft om zichzelf ook fascist te noemen.

Zohar windt het Israelische Songfestival


De Elvis van Israel:

Afl 1

Afl 2

Afl 3


Delen
Volg Micha ook op   facebook twitter