05 april 2025

Transitie Journaal: rechtstaat

Wekelijks presenteert Micha Wertheim een Transitie Journaal aan de bezoekers van de Volkskrant.

Veel volgers van de Transitie denken nog steeds dat het ons gaat om de strijd tussen rechts en links. Dat komt goed uit, want dat houdt de gemoederen lekker bezig. De werkelijke Transitie is minder opwindend. Die wil vooral van de rechtsstaat af. Een saai en technisch verhaal, waarmee we u verder niet zullen lastigvallen.

In de Verenigde Staten, Turkije, Hongarije, Israël, Polen en Italië zijn de afgelopen jaren positieve stappen in die richting gezet. En inderdaad zijn het vaak rechtse politici die de kastanjes voor ons uit het vuur halen. Het argument is altijd hetzelfde: we moeten de echte slachtoffers beschermen tegen rechters en advocaten.

Ook op links zetten we gelukkig grote stappen. Deze week zwengelde documentairemaker Sunny Bergman een debat aan over de vraag of we de grens tussen toestemming en verkrachting niet opnieuw moeten definiëren. Een onderwerp waarover het Transitieteam verder geen mening heeft.

Wat ons goed deed, was dat Bergman in een talkshow het debat opende door Harvey Weinstein in één adem te noemen met Marco Borsato. Dat Borsato niet is veroordeeld, deed er voor Bergman niet toe. Een beschuldiging is genoeg.

Waarom dure rechters en advocaten aan het werk zetten als die de boel alleen maar ingewikkeld en langdradig maken? In de Volkskrant merkte Bergman op dat de nieuwe generatie al een stuk verder is met de Transitie: ‘Ik merk dat het bij de generatie van mijn kinderen op een andere manier leeft dan bij mij. Ze reageerden heel principieel toen een vermeende aanrander was uitgenodigd op een feestje; zij bleven toen thuis.’

Zelf denken wij nog vaak met verbijstering aan de vrijspraak van de vermeende kindermoordenaar Lucia de Berk. Dat deze vermeende misdadiger nu vrij rondloopt, is de schuld van advocaten en rechters. Als zij op een feestje komt, blijven wij thuis.

Daarom vinden we het ook prachtig dat Viktor Orbán heeft beloofd zijn vriend Benjamin Netanyahu, de premier van Israël, niet op te pakken als hij naar Hongarije komt. Rechters moeten er maar aan wennen dat we ze niet meer nodig hebben.

Rechtsgeleerdheid ging over hoe orde te houden in een onvolmaakte wereld. Na de Transitie zal de wereld volmaakt zijn. Als straks iedereen een slachtoffer is en alle vermeende daders zijn opgesloten of vernietigd, hebben wie die toch al veel te saaie en ingewikkelde grondwet niet meer nodig.