16 augustus 2025

Transitie Journaal: opdenduurzaamheid

Wekelijks presenteert Micha Wertheim een Transitie Journaal aan de lezers van de Volkskrant.

Duurzaamheid was lange tijd een Transitie Toverwoord, maar duurzaam ondernemen, duurzaam consumeren, duurzaam onderwijs, duurzaam bestuur, duurzame landbouw, duurzame afvalverwerking, duurzaam transport, duurzame voeding en natuurlijk duurzaam toerisme bleken de afgelopen jaren minder duurzaam dan gedacht.

Bedrijven zien zich door minder duurzame concurrentie genoodzaakt minder duurzaam te worden, politici merken dat duurzame politieke plannen bij het electoraat minder goed liggen en dus weinig duurzaam zijn. Burgers blijken in de praktijk minder duurzame alternatieven te verkiezen boven duurzame.

Daarmee is duurzaamheid een stuk minder duurzaam gebleken dan we aanvankelijk hoopten. Doodzonde, want duurzaamheid is vooral op den duur belangrijk.

Daarom introduceert het Transitieteam een nieuw, veel duurzamer begrip waarmee we samen de Transitie kunnen redden: opdenduurzaamheid

Laat er geen misverstand over bestaan: opdenduurzaamheid is minstens zo ambitieus als duurzaamheid, alleen is het veel duurzamer omdat het haalbaar is. Dat maakt opdenduurzaamheid opdenduurzaam! Opdenduurzaamheid biedt beleidsmakers, ondernemers en consumenten de mogelijkheid om deel te nemen aan de Transitie zonder dat het steeds weer uitloopt op een deceptie omdat doelen op den duur moeten worden bijgesteld.

Juist in die mogelijkheid om niet meteen, maar pas over een poosje te voldoen aan duurzaamheidsdoelstellingen, zit de opdenduurzame meerwaarde van opdenduurzaamheid.

Zo bleek de Transitie naar duurzame bedrijfsvoering in Europa begin dit jaar onhaalbaar. Burgers waren niet bereid om meer te betalen, bedrijven bleken niet bereid extra te investeren en overheden waren niet in staat bedrijven daartoe te dwingen. Europa zou met wetgeving komen. Met de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), dat voorschrijft dat grote bedrijven moeten rapporteren over de schade die ze aanrichten aan mens en milieu, en de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD), die hen dwingt om met de schadelijke activiteiten te stoppen, hoopte het parlement de unie te verduurzamen. Tot de commissie in april besloot om de pauzeknop in te drukken. Plots bleek de voorgenomen duurzaamheid er niet te komen.

Door voortaan te spreken van opdenduurzaamheid hopen we de boel weer vlot te trekken, zonder dat we daaraan concrete maatregelen hoeven te verbinden. Daarom komt het Transitieteam deze week met het opdenduurzaamheidconvenant. We kunnen de stap naar opdenduurzaamheid niet alleen samen zetten. Tekent u het ook? Het hoeft niet vandaag, het mag ook op den duur.