21 augustus 2025
Transitie Journaal: Rechtvaardigheidsgevoel
Wekelijks presenteert Micha Wertheim een Transitie Journaal voor lezers van de Volkskrant.
Rechtvaardigheidsgevoel is de belangrijkste pijler van de Transitie. Ook als dat rechtvaardigheidsgevoel zo groot wordt dat er voor waarheid minder ruimte overblijft.
Neem Dilan Yeşilgöz, die Douwe Bob wegzette als Jodenhater. Haar afkeer van antisemitisme was zo groot dat de werkelijkheid wat ruimte moest maken voor haar bewering. Spijtig voor Douwe, maar een groot rechtvaardigheidsgevoel kan niet overal rekening mee houden.
Dat ze haar woorden na weken tegenstribbelen toch terugnam, kwam omdat een advocaat haar wees op de feiten. Helaas worden vrouwen in de rechtszaal nog steeds niet blind geloofd. Toen half Nederland op vakantie was, nam ze haar woorden terug.
Eenzelfde gevoel voor rechtvaardigheid zal Marcia Luyten gevoeld hebben toen ze op 12 augustus in de volkskrant opmerkte dat er nauwelijks Joodse denkers te vinden zijn die zich luid uitspreken tegen het genocidale geweld in Gaza. ‘Van Simon Schama is sinds oktober 2023 weinig gehoord.’
Dat Schama zich heeft uitgesproken tegen de regering-Netanyahu had ze met één Google-opdracht kunnen weten. ChatGPT had in een tel twintig wereldberoemde intellectuelen kunnen ophoesten die hun walging over de Israëlische moordpartijen in Gaza kenbaar hebben gemaakt en ook nog een Joodse moeder hebben. Maar daar ging het niet om. Luytens gevoel voor rechtvaardigheid fluisterde haar in dat als Joodse filosofen het zouden willen, de genocide in Gaza allang was gestopt. Joden luisteren wel naar elkaar. Zoals het niet-Joodse intellectuelen, waar wij Luyten zeker toe rekenen, gelukt is om fascisten buiten de regering te houden. Kwestie van je stem duidelijk laten horen.
Indrukwekkend was ook dat Luytens Hannah Hannah Arendt van stal haalde om Joodse intellectuelen terecht te wijzen. Dat Hannah Arendt de laatste zou zijn geweest om denkers op grond van hun etniciteit de maat te nemen, is een detail dat we graag even over het hoofd zien.
Wat telt is dat Luyten zelfs toen ze op haar onwetendheid werd gewezen ervoor koos om geen afstand te nemen van haar bewering. Wat dat betreft kan ze Yeşilgöz de Transitiehand schudden.
Het genocidale luchtje dat Luyten ingegeven door haar rechtvaardigheidsgevoel over intellectuelen met een Joodse moeder sprenkelde zal beklijven. Zoals Douwe Bob voorlopig naar antisemitisme zal rieken.
Kleine offers waar Luyten en Yeşilgöz zelf geen last van hebben. Die ruiken even zuiver als de Transitie zelf.
Etgar Keret, Masha Gessen, David Remnick, David Wertheim, Gideon Levi, Ha Aretz, Margalith Kleijwegt, 972,

Volg Micha