29 oktober 2025

Transitie Journaal: parlementaire journalistiek

Wekelijks presenteert Micha Wertheim een Transitie Journaal aan de lezers van de Volkskrant.

In tegenstelling tot veel collega’s zijn wij bij het Transitie Journaal niet zo bezig met de uitkomst van de verkiezingen. Die doen er voor de Transitie nauwelijks toe. Het is de manier waarop met de uitslag wordt omgegaan die de Transitie vooruit helpt. De manier is al jaren hetzelfde.

Voor het handje parlementair journalisten die het nog niet snappen zetten we alles hier nog één keer op een rijtje:

  • Bij verkiezingen spreken we altijd over winnaars en verliezers. Democratie moet je niet ingewikkelder willen maken dan een voetbalwedstrijd Een partij die 10 zetels mag vullen in de kamer, maar vorige keer 15 zetels had, noemen we daarom een grote verliezer. Niet de 700 duizend kiezers die wel op die partij hebben gestemd tellen, maar de 350 duizend die van partij zijn veranderd, bepalen dat de partij verloren heeft.

  • Een partij die van 1 naar 4 zetels is gegaan, noemen we een grote winnaar. Zo is het heel normaal voor een partij om met 700 duizend stemmen te verliezen van een partij die nog geen 300 duizend stemmen heeft gekregen.

  • Na de verkiezingen is het belangrijk dat je tot de volgende verkiezingen alle partijen achtervolgt met compromissen die ze hebben gesloten. Dat noem je dan kiezersbedrog. Dat met dat compromis gepoogd is aan zo veel mogelijk kiezers, zelfs zij die op een andere partij stemden, tegemoet te komen, laten we voor het gemak achterwege.

  • Om de druk er lekker op te houden, is het zaak om voor de verkiezingen aan partijleiders te vragen wat ze gaan doen, en niet wat ze gaan proberen te doen. Alleen als we ze dat eerste laten formuleren, kunnen we ze er later op klemzetten dat het ze niet is gelukt. Klemzetten is waar het om gaat.

  • Politici die het wagen om niet mee te gaan in de hierboven beschreven Transitie regels kun je het zwijgen opleggen door erop te wijzen dat het volk daar anders over denkt. Geen politicus die het aandurft tegen het volk in te gaan.

Democratie is er vooral om leuke tv te maken op avonden dat er geen Champions League gespeeld wordt. Wat ons betreft kunnen de volgende verkiezingen daarom niet snel genoeg worden uitgeschreven.