Transitie Journaal: Joodse humor

Het Transitie Team lacht graag om minderheden die om zichzelf lachen. Zo zaten we altijd met veel plezier in Café de Doofpot, het moppencafé waar Max Tailleur, een paar jaar na de vorige Transitie, avond na avond sentimentele moppen vertelde over Bram en Moos. Dat er in de nabijgelegen Jodenbuurt, waar die moppen zich afspeelden, nauwelijks nog mensen leefden, mocht de pret bij het niet-Joodse publiek niet drukken. Het was juist fijn dat Max, zelf een Jood, zijn publiek geruststelde. Omdat hij de moppen tapte, mochten wij lekker lachen zonder ons af te vragen waar al die Joden toch gebleven waren.

Ondertussen waren er in Amerika ook Joodse komieken die niet echt op Tailleur leken. Behalve natuurlijk in dat het ook Joden waren. Eén van hen was Mel Brooks.

Over hem schreef Sabeth Snijders afgelopen week in NRC: ‘Brooks wilde de spot drijven met racisme, maar de stroom racistische opmerkingen en flauwiteiten door domme of kwaadaardige personages zorgt nu eerder voor vermoeidheid en ongemak dan voor een lach.’ Goed dat Snijders dat ziet. Kunst en humor mogen na de Transitie niet ongemakkelijk zijn, maar hebben als doel ons te bevestigen in ons morele gelijk. Tailleur begreep dat. Brooks niet.

Een paar alinea’s verder haalt Snijders Woody Allen en Jerry Seinfeld er bij. Ook Joden. Heel andere komieken, maar Joods, dus Joodse humor. Zoals zwarte mensen ook dezelfde humor hebben en Chinezen allemaal op elkaar lijken.

‘Over Joodse humor hing de schaduw van Auschwitz, antisemitisme en outsiderschap’, gaat Snijders verder, die daarmee terecht suggereert dat die schaduw niet over de rest van de naoorlogse wereld hing. Dat was echt iets waar Joden mee zaten. Wij, het publiek van Max Tailleur, zaten vooral te lachen.

Ten slotte schrijft ze: ‘Maar wat doe je als Joodse komiek met de gruwel in Gaza, nu slachtoffer- en daderschap zo pijnlijk in de knoop liggen?’ Dat juist Brooks, Allen en Seinfeld bij uitstek hun eigen moraliteit onderzochten, doet er voor haar niet toe. Snijders ziet geen kunstenaars die hun hele leven vraagtekens zette bij de goedheid van de mens. Ze ziet Joden. En zoals we allemaal weten, moorden de Joden momenteel mensen uit in Gaza. Daar is niets grappigs aan.

Je zou die argumentatie een gotspe kunnen noemen. Wij noemen het de Transitie.