01 februari 2026
Transitie Journaal: rapporten
Wekelijks presenteert Micha Wertheim een Transitie Journaal aan de lezers van de Volkskrant.
Tot ontsteltenis van het Transitie Journaal horen we steeds vaker hoe twintigers zich opwinden over de naïeve manier waarop volwassenen blijven hopen dat goede afspraken en voornemens genoeg zullen zijn om ons te beschermen tegen de jacht die techbedrijven maken op ons concentratievermogen. Toen we vernamen dat het nieuwe kabinet voornemens is voor sociale media een leeftijdsgrens van 15 jaar in te stellen, kregen we het even benauwd.
Gelukkig valt het reuze mee. Zoals altijd dienen zich experts aan om te verkondigen dat we op moeten passen met al te streng zijn. Zoals we er destijds met roken ook samen wel uit zouden komen.
Neem de Richtlijn gezond schermgebruik, een rapport dat in opdracht van het ministerie van VWS werd opgesteld. Zoals dat hoort bij een rapport staan er vooral adviezen in die oproepen tot het verkennen van de mogelijkheid om richtlijnen op te stellen die bij zouden kunnen dragen aan een mogelijkheid om in de toekomst etc., etc.
Ook wijzen de schrijvers van het rapport erop dat er nog veel wetenschappelijk onderzoek gedaan moet worden. Heel fijn. Want zolang de techbedrijven iedere dag met nieuwe ontwikkelingen komen, hoeven we niet bang te zijn dat de wetenschap ze ooit bij zal houden. Als ze ooit met een definitief advies komen is dat bij voorbaat achterhaald. Met de wetenschappelijkheid van het rapport zelf valt het gelukkig ook wel mee. Er staan veel voetnoten in, maar wie die volgt komt bijvoorbeeld uit bij een paneldiscussie die plaatsvond in het Museum voor beeld en geluid. Hilarisch is het advies dat we lazen om met liefdevolle gesprekken kinderen te wapenen tegen de meedogenloze algoritmen van big tech.
Echt vrolijk werden we pas van een wetenschapper die in deze krant opmerkte dat sociale media ook tegemoetkomen aan een behoefte bij jongeren. Een beetje zoals heroïne ook tegemoetkomt aan de behoefte van gebruikers.
Rustig werden we ten slotte van het besef dat alle aandacht nu uitgaat naar sociale media. Nergens gaat het over AI en laptoponderwijs. Dat rapport komt over tien jaar misschien. Net als het besef dat ouders niets kunnen bereiken als niet ook scholen, sportverenigingen, bedrijven en de overheid worden gedwongen één lijn te trekken.
Tot die tijd zal de Transitie ongehinderd verdergaan.

Volg Micha