08 oktober 2026
In memoriam Paulien
In memoriam Paulien Cornelisse (1976-2026)
Tekst uitgesproken bij de uitvaart op 7 oktober
Paulien was vooral heel erg goed in……
alles.
Schrijven, tekenen, breien, vriendschap, appen, weven, boekbinden, luisteren, moederen, talen, samenwerken, tuinieren, wandelen, boogschieten, proeven, wandelen, vooruit plannen, kijken, koken, inrichten, vertellen, beslissen welke boeken en films je over kan slaan, lachen, namen onthouden, styling, computeren, presenteren, het kort houden, pottenbakken, New Yorker artikelen aanraden, leiding geven, musiceren, publiciteit, dingen opzoeken, nadenken en tijd nemen.
Daarbij maakte Paulien geen verschil tussen werk en privé. Chris, Teun, Joep en Wiek hadden natuurlijk voorrang. Maar ze trad vrienden en werk met dezelfde belangstelling tegemoet.
Ze had belangstelling voor mijn kinderen, belangstelling voor mijn angsten, belangstelling voor het lettertype waarin je iets schrijft, voor inkt, voor mos, voor genen, voor potloden, voor de jaarrekening, voor verkeersborden, voor kleuren, voor geuren, voor medewerkers, voor een mars papiertje, voor alles.
Die belangstelling leek haar heel gemakkelijk af te gaan. Maar hoe beter ik Paulien leerde kennen, hoe meer ik begreep dat het concentratie en inspanning kost. Dat belangstelling tonen niet vanzelf gaat. Het is iedere dag hard werken om jezelf en anderen op te vrolijken.
Door mensen, objecten en ideeën buiten jezelf belang toe te kennen maak je het leven de moeite waard. Voor jezelf en voor iedereen die je daarin mee kunt nemen.
Toen ik deze week aan Wiek vroeg of hij me iets kon vertellen over Pauliens manier van werken, antwoordde hij dat ze regelmatig verhalen voor hem schreef en dat hij soms ook meedacht over die verhalen. Dat ze samen landen bedacht hebben en landkaarten hebben getekend.
Samen er wat van maken. Dat herkende ik meteen.
Dat die lieve Paulien zo royaal was om ons allemaal mee te laten genieten van haar belangstelling. Dat ze het talent had om alles waar ze haar aandacht aan schonk zo sprankelend te stileren dat je er als vanzelf door werd meegenomen. Dat was een van de beste dingen die mij in mijn leven zijn overkomen.
Dat aanstekelijke effect had ze ook op haar lezers, haar theaterpubliek, haar podcastluisteraars, haar TV-kijkers en natuurlijk op ons, haar vrienden en familie.
Laat ik één voorbeeld geven van hoe Paulien te werk ging. Op een gegeven moment waren zij en ik heel opgewonden dat er een Jumbo-supermarkt bij ons om de hoek kwam. Omdat daar een aantal spannende producten verkocht werden die bij Albert Heijn niet te krijgen waren, zoals vegan bacon en vegan sashimi. Maar ons enthousiasme werd al snel getemperd door een stemmetje uit de zelfscankassa dat iedere transactie afsloot met: ‘Dank je wel voor het winkelen bij Jumbo.’
Bij mij leidt zoiets eerst tot irritatie, dan tot woede en uiteindelijk tot depressie. (Irritatie, woede en depressie zijn een beetje mijn standaardemoties.)
Paulien loste het anders op. Ze besloot Raaf, van Calefax, te vragen of het mogelijk was iets muzikaals met dat irritante zinnetje te doen. Zodat het chagrijn kon worden omgebogen naar schoonheid en plezier. (Of zoals Paulien het aan Raaf omschreef: “Nicht ärgern, nur wundern”)
Dat lukte. Het werd muziek.
Zo slaagde Paulien er keer op keer in om zichzelf en ons op te beuren. Zodra Paulien door had dat ik somber werd, kwamen er allemaal tips mijn kant op. Muziek, boeken, artikelen, recepten. Allemaal om mij op te vrolijken. En dat hielp.
Paulien wist heel goed waar mensen toe in staat zijn en hoe kwetsbaar we zijn. Wat zij maakte was een daad van verzet tegen de vaak sombere werkelijkheid.
In een column van de door haar bewonderde en geliefde Renate Rubinstein onderstreepte ze voor mij de volgende zin, over de onmogelijkheid iets in de wereld te veranderen: “Ik heb een passieve natuur en denk van iets gauw dat er niets aan te doen is.” In de kantlijn krabbelde ze daarachter: “100% herkenbaar voor mij.”
Toch was dat niet helemaal waar. Paulien was in haar autonomie, haar originaliteit en haar vastberadenheid wel degelijk een activist.
De manier waarop ze zich als vrouw staande heeft gehouden in een wereld die niet bepaald ingericht is op vrouwen getuigt daar van. Hoe zij zich als vrouw presenteerde en wat ze compromisloos wist te bereiken, mag hier niet onvermeld blijven.
Heel soms sijpelde dat feminisme door in een column over seksisme, abortus of ongewenste intimiteiten. Zelf vond ze die vaak vlijmscherpe analyses een zwaktebod. Omdat ze haar woorden liever besteedde aan verwondering, humor en schoonheid.
Een enkele keer verzuchtte Paulien dat ze gek werd van alle relevante kunst en alle relevante theatervoorstellingen. Dan zei ik dat juist haar vastberadenheid om in harmonie met mensen samen te werken, om liefde te verkiezen boven rancune en ambitie, om op te beuren en weg te blijven bij gratuite of modieuze meningen, dat de daad van het belangstelling tonen veel relevanter is dan al die relevante kunst bij elkaar.
Gelukkig wist ze dat zelf ook wel. Want in weten waar ze goed in was, was Paulien ook heel erg goed.
Oh Paulien, wat hebben we met je geboft en wat zullen we je missen. Het is aan ons om er verder samen wat van te maken.

Volg Micha